Vitamin và khoáng chất trong thai kỳ - mẹ bầu cần gì và không cần gì?
Mang thai là giai đoạn tràn ngập lời khuyên, đặc biệt liên quan đến việc bổ sung vitamin. Người thân, bạn bè, người nổi tiếng giới thiệu hàng loạt loại viên uống với công dụng đa dạng như “tốt cho thai kỳ”, “cho con thông minh” nhưng sự thật đơn giản hơn nhiều: mẹ bầu chỉ cần bổ sung một vài loại vitamin thực sự cần thiết, phần còn lại hãy để chế độ ăn cân đối mang tới cho bạn. Uống quá nhiều loại thuốc không chỉ gây phức tạp mà đôi khi còn có thể gây hại. Vậy, đâu là những vitamin thực sự quan trọng và đâu là những chất bạn có thể nhận được từ thực phẩm?
Những loại vitamin cần thiết phải bổ sung
Axit folic
Axit folic là không thể thiếu, giúp ngăn ngừa dị tật ống thần kinh xuất hiện trong những tuần đầu tiên của thai kỳ.
-
Khuyến cáo: 400 microgam mỗi ngày từ trước khi mang thai cho đến hết tuần thứ 12. Nếu bạn mang thai mà không có kế hoạch trước, hãy bắt đầu uống ngay bạn biết có mầm sống đang hình thành trong cơ thể mình.
-
Lý do: Rất khó để mẹ bầu có đủ folate (dạng tự nhiên của axit folic) từ thực phẩm, ngay cả khi ăn nhiều rau lá xanh và ngũ cốc tăng cường thêm vi chất.
-
Trường hợp đặc biệt: Một số phụ nữ cần liều cao hơn (5 mg) nếu mắc tiểu đường, đang dùng một số thuốc, hoặc có tiền sử gia đình/dị tật ống thần kinh ở lần mang thai trước.
Vitamin D
Vitamin D cũng là loại bổ sung thiết yếu cho cả bạn và em bé, giúp xương, răng và hệ miễn dịch khỏe mạnh.
-
Khuyến cáo: 10 microgam mỗi ngày trong suốt thai kỳ.
-
Lý do: Cơ thể tạo vitamin D từ ánh nắng mặt trời, nhưng trong nhiều trường hợp ánh nắng không đủ, da bị che chắn bởi kem chống nắng hay quần áo hoặc da chàm/ nám cũng làm giảm khả năng tổng hợp vitamin D. Hơn nữa, cơ thể mẹ bầu cần nhiều vitamin D hơn so với giai đoạn không bầu nên nguồn cung từ thực phẩm (cá béo, trứng, sữa) có thể không đảm bảo cung cấp đủ lượng cần thiết.
-
Lưu ý: Không nên uống quá 100 microgam (4.000 IU) mỗi ngày vì liều cao có thể gây hại.
Vai trò của chế độ ăn
Ngoài axit folic và vitamin D, hầu hết các chất dinh dưỡng khác có thể được hấp thu từ chế độ ăn đa dạng và cân bằng. Ví dụ:
-
Sắt: Có trong thịt nạc, các loại đậu, rau lá xanh và ngũ cốc tăng cường. Mẹ bầu chỉ cần bổ sung thêm sắt khi xét nghiệm máu cho thấy thiếu máu.
-
Canxi: Quan trọng cho xương của em bé; có trong sữa, chế phẩm từ sữa, đậu phụ, sữa đậu nành tăng cường và rau xanh.
-
Vitamin C: Hỗ trợ hấp thu sắt và tăng cường miễn dịch; có trong trái cây (cam, ổi, dâu tây), ớt chuông và bông cải xanh.
-
Omega-3: Quan trọng cho sự phát triển não và mắt; tốt nhất từ cá béo (giới hạn 2 phần ăn mỗi tuần).
Thực phẩm còn cung cấp chất xơ, chất chống oxy hóa và nhiều hợp chất sinh học mà viên uống không thể thay thế hoàn toàn.
Khi mẹ bầu không thể đảm bảo được chế độ ăn đa dạng
Một số mẹ bầu có thể gặp khó khăn trong việc duy trì chế độ ăn cân bằng trong suốt 9 tháng do ốm nghén, dị ứng thực phẩm hoặc chế độ ăn kiêng (ví dụ ăn chay). Trong những trường hợp này, một viên vitamin tổng hợp dành cho bà bầu là giải pháp an toàn và đơn giản. Nhiều không phải lúc nào cũng tốt hơn. Uống nhiều loại vitamin riêng lẻ có thể gây nhầm lẫn, tốn kém, thậm chí rủi ro. Ví dụ, vitamin A quá mức có thể gây hại cho thai nhi, hoặc sắt dư thừa có thể gây rối loạn tiêu hóa.
Tóm lại, dinh dưỡng khi mang thai không cần quá phức tạp. Hãy tập trung vào chế độ ăn lành mạnh, bổ sung những chất thực sự cần thiết (axit folic và vitamin D), và cân nhắc một viên tổng hợp nếu chế độ ăn không đảm bảo tính đa dạng. Đó là tất cả những gì hầu hết các mẹ bầu khỏe mạnh cần, không cần phải chất đầy tủ thuốc. Nếu còn băn khoăn, các mẹ hãy hỏi ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ để chắc chắn hơn về lựa chọn dinh dưỡng cho bản thân trong giai đoạn thai kỳ.
Tài liệu tham khảo
NHS (UK): Vitamins, supplements and nutrition in pregnancy American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG): Nutrition During Pregnancy